ΑΓΡΟ-ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Έργα Αγρο-Βιοτεχνολογίας

Το ΙΝΕΒ | ΕΚΕΤΑ κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο στη σύγχρονη Αγρο-διατροφική έρευνα στην Ελλάδα, με έμφαση στις ομικές εφαρμογές, τη μοριακή βιοτεχνολογία και τις προσεγγίσεις ‘breeding by design’ με επιδίωξη την παραγωγή προϊόντων υψηλής αξίας – αγροδιατροφικών και μη. Επίσης, συμμετέχει σε επιστημονικές πρωτοβουλίες και ομάδες διαμόρφωσης πολιτικής για την αειφόρο ανάπτυξη αλυσίδων αξίας σε εθνικό επίπεδο αλλά και στον ευρύτερο χώρο της Μεσογείου.

Το ΙΝΕΒ | ΕΚΕΤΑ είναι εταίρος στο Sustainable Development Network του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (UN-SDN), υποστηρίζοντας τους στόχους (SDGs) 1, 3, 8, 13, και 15.

Το Δίκτυο Sustainable Development Solutions Network (SDSN, https://unsdsn.org/) του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) συστάθηκε το 2012 και λειτουργεί υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Κινητοποιεί επιστημονική και τεχνολογική εξειδίκευση και εμπειρία με σκοπό να προωθήσει πρακτικές λύσεις για αιφόρο ανάπτυξη, μεταξύ άλλων και την υλοποίηση των Στόχων Sustainable Development Goals (SDGs) και της Συμφωνίας των Παρισίων για τη Κλιματική Αλλαγή.

Το ΙΝΕΒ | ΕΚΕΤΑ συμμετέχει στην Επιστημονική Επιτροπή για τον καθορισμό των προτεραιοτήτων του PRIMA – Partnership for Research and Innovation in the Mediterranean Area.

Η πρωτοβουλία PRIMA (https://ec.europa.eu/research/environment/index.cfm?pg=prima), Partnership for Research and Innovation in the Mediterranean Area, είναι το πιο φιλόδοξο κοινό πρόγραμμα που εκπονήθηκε ποτέ στο ευρύτερο πλαίσιο της Ευρω-Μεσογειακής συνεργασίας. Σκοπός της είναι να αναπτύξει νέες προσεγγίσεις έρυνας και καινοτομίας για τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων και την αειφόρο αγροτική παραγωγή σε μια γεωγραφική περιοχή που μαστίζεται από την κλιματική αλλαγή, την αστικοποίηση και την αύξηση του πληθυσμού. Από το 2014, το ΙΝΕΒ | ΕΚΕΤΑ συμμετέχει στις διάφορες επιτροπές του PRIMA συνεισφέροντας στον καθορισμό και τη διατύπωση των επιστημονικών προτεραιοτήτων της Σύμπραξης.

Σε αυτό το γενικό πλαίσιο, τα κύρια πεδία ενδιαφέροντος και οι στόχοι του ΙΝΕΒ | ΕΚΕΤΑ έχουν ως εξής:

  • αξιοποίηση της Ελληνικής βιοποικιλότητας: αναγνώριση γονιδίων χρήσιμων για βελτίωση φυτών με σκοπό την αύξηση της παραγωγής και της περιεκτικότητας σε θρεπτικές ουσίες
  • αναγνώριση, χαρακτηρισμός και αξιοποίηση νέων ενζύμων φυτικής και μικροβιακής προέλευσης, εμπλεκόμενων στη βιοσύνθεση φυσικών προϊόντων
  • χρήση της μεταβολικής μηχανικής (metabolic engineering) στη ζύμη για την ανασύσταση βιοσυνθετικών οδών φυσικών προϊόντων και την αυξημένη παραγωγή με χαμηλό κόστος και περιβαλλοντικά αποδεκτό τρόπο
  • βελτίωση φυτών με ανθεκτικότητα σε βιοτικές και αβιοτικές καταπονήσεις μέσω γενετικών και γενωμικών προσεγγίσεων
  • γενετική βελτίωση αυτόχθονων φυλών ζώων
  • απομόνωση και χαρακτηρισμός μικροοργανισμών για βιομηχανική χρήση | επαγόμενη εξέλιξη (forced evolution) για ειδικές εφαρμογές
  • χαρακτηρισμός της διατροφικής σύστασης τοπικών τροφίμων
  • χρησιμοποίηση μικροοργανισμών και μικροβιακών κοινοτήτων για τη βιοαποικοδόμηση και αξιοποίηση των παραπροϊόντων και αποβλήτων του αγροδιατροφικού τομέα
  • γονιδιωματική και μεταβολομική ανάλυση σε θαλάσσια μικροφύκη για νέες εφαρμογές στους τομείς της διατροφής και της υγείας

Συνολικά, την τελευταία 4ετία, το ΙΝΕΒ | ΕΚΕΤΑ ανέπτυξε σειρά καινοτόμων μεθοδολογικών προσεγγίσεων που επέτρεψαν να επιτευχθούν τα εξής:

  • εισαγωγή βελτιωμένων αγρονομικών χαρακτηριστικών (π.χ. αντοχή σε εντομοκτόνα και άλλες καταπονήσεις, μεταξύ άλλων και η κλιματική αλλαγή) μέσω συνδυαστικών ομικών προσεγγίσεων
  • αξιοποίηση και/ή βιομετασχηματισμός μικροοργανισμών και φυτών για τη δημιουργία οικονομικών συστημάτων παραγωγής προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, μεταξύ άλλων φάρμακα
  • βελτιωμένη ιχνηθέτηση και ταυτοποίηση τροφίμων μέσω DNA barcoding
  • βελτιωμένη τεκμηρίωση, αξιολόγηση, κατανόηση και αειφόρος αξιοποίηση της βιοποικιλότητας
  • μεταγονιδιωματική ανάλυση μικροβιακών κοινοτήτων σε θαλάσσια ενδιαιτήματα γεωργικού και αλιευτικού ενδιαφέροντος.

Γενωμική ποικιλότητα και ‘αρχιτεκτονική’ των πληθυσμών αυτόχθονων Ελληνικών φυλών προβάτων
Μοριακοί δείκτες για την αποτίμηση της δυναμικής των πληθυσμών του Ελληνικού μαύρου χοίρου
Χρησιμοποίηση ουδέτερων μοριακών δεικτών (neutral molecular markers) για την αποτίμηση πληθυσμών αρωματικών φυτών
DNA Barcoding Ελληνικών διατροφικών προϊόντων ΠΟΠ

Οι τρέχουσες ομικές μελέτες και παρεμφερείς υπολογιστικές προσεγγίσεις στον αγροδιατροφικό τομέα του ΙΝΕΒ | ΕΚΕΤΑ συμπεριλαμβάνουν:

Whole genome sequencing επίλεκτων ποικιλιών Ελληνικής τομάτας και αμπέλου
Whole genome sequencing θαλάσσιων οργανισμών για βιομηχανική χρήση
Transcriptome sequencing ποικιλιών αγγουριού
Transcriptome sequencing αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών
Transcriptome sequencing ποικιλιών ελιάς και αμπέλου
Μεταγονιδιωματικός και μεταμεταγραφικός χαρακτηρισμός ζυμωμένων τροφίμων – Ανάλυση μικροβιακού προφίλ ελληνικών τυριών ΠΟΠ και επιτραπέζιας ελιάς
Μεταγονιδιωματικός χαρακτηρισμός κατεψυγμένων θαλασσινών
Μεταγονιδιωματικός και μεταμεταγραφικός χαρακτηρισμός αγροτικών αποβλήτων
Μεταμεταγραφικός χαρακτηρισμός ειδών θαλασσίων φυκών με βιομηχανικό ενδιαφέρον

Το ΙΝΕΒ | ΕΚΕΤΑ χαρακτηρίζει και αποθηκεύει μικρόβια βιομηχανικού ενδιαφέροντος. Σε αυτό το πλαίσιο, συνεργάζεται με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στη συλλογή, το χαρακτηρισμό και την αποθήκευση μικροβίων από δείγματα ποικίλης προέλευσης.

Την τελευταία 4ετία, το ΙΝΕΒ | ΕΚΕΤΑ απέκτησε τις απαραίτητες εργαστηριακές υποδομές για βιοχημική ανάλυση και έτσι προσέφερε υπηρεσίες σε ερευνητικές ομάδες και επιχειρήσεις. Οι μεθοδολογίες που αναπτύχθηκαν καλύπτουν ευρύ φάσμα αναλύσεων (πχ έλαια και λίπη, φυτικά εκχυλίσματα, γάλα, επτραπέζιες ελιές, άλευρα, σπόροι κλπ) παρέχοντας έτσι μια πλήρη βιοχημική ταυτότητα των αγροδιατροφικών προϊόντων.